HARTA PUSAKA

PUSOKO.

Pusoko adolah Haroto basyarikat nan  dimiliki SOKO nan di pakai , bahuni, batanam tanaman dek  kaum sapanji sapayuang sapatogak di Nagori² dalam alam Ranah minang kabau.


Basyarikat adolah memiliki sesuatu basamo samo, olun ado babagi bagi.

Ado 4 parkaro.


-Syarikat syarikati.


Samo samo memiliki tanggung jawab nan adil, samo bapokok jo babalanjo, samo bajoriah jo bausao, Kabukik samo mandaki, ka lurah samo manurun, labo samo di agiah, kok rugi samo batojuni, baukua samo panjang, babidai samo loweh, bakati/manimbang samo borek, Baragiah samo banyak.


-Syarikat sarikati.


Sorang bapokok jo balanjo, sorang bajoriah ba usao. Labo jo rugi, agiah jo bori ,Timbang jo kati di Kato jo mupokat.


-Syarikat Ma'walah.


Pusoko nan di borian Alloh ,nan kito miliki basamo samo, sarupo Cahayo mato ari jo bulan.


-Syarikat Ma'Unnah.


Syarikat manarimo haroto pusoko, warih pusoko, Nan inggok bak langau, Turun bak ujan nan tumbuah bak cindawan.


Warih Adolah urang nan buliah dari pusoko nan ado di payuang dalam nagori.


Warih tabagi 3.


1, Warih Nosab.

Warih nan mawarisi Soko jo pusoko di bawah payuang nan sapatogak, Di lingkuang cupak Adat ,Nagori tompek tingga. Jatuah kapado warih pangkek, Tingkek katurunan.


Warih Pangkek ado 2 parkaro.


-Warih Nan Saluruh.

-Warih nan kabuliah.

Warih nan saluruh, 

Saluruh asanyo manuruk ranji, ompek Tingkek ka ateh ,ompek tingkek ka bawah, kok ampiang dapek di kakok kok jauah dapek di tunjuak an.

Warih nan kabuliah, Saluruh asa nyo di lua katurunan ompek kateh jo ka bawah, 

Kok dokek indak dapek di kakok, jauh indak dapek di tunjuak an. Tapi sumantang pun ba itu, Kok satitiak bapantang ilang, sabarih bapantang Lipua, Indaknyo lupo dek lah lamo, Indak nyo Ragu dek lah banyak.


2. Warih Sobab.


Urang nan mawarisi soko jo pisoko  di payuang nan sapatogak di kungkuang cupak adat di nagori nan babuek, jatuah pado warih badan nan luruhnyo bak alua , patuk nyo bak adat .


Warih badan tabagi pado tigo parkaro .

-Warih nan batali adat, 

Kok inggok mancongkam batang, Kok tobang manumpu dahan ,Darah samo di kacau , dagiang samo di lopah, Alua samo baturuk ,adat samo di pakai, tibo di limbago samo di tuang.

Sungguahpun inggok olah mancongkan, kuku tajam indak malukoi.


Andai Soko kajadi sondi Alam, Mufokat juo nan bapakai.


-Warih nan batali buek.

 Kok joriah tontongannyo buliah, Kok rugi tontongannyo labo, Maibo mako di palik, kok titik mangko di tampuang,  tagantuang dek kato mufokat.


-Warih batali Omeh.

Warisan nan didapek ,baboli jo omeh perak , bamiliki jo warih mawarihi .


Warih di jawek pisoko di tolong,Imanat bapocik orek ,Adat salingka nagori, warih mananti,warih mawarihi. Bak soko ganti baganti.



 SOKO.


Soko basokoi, bak tuah bajawek, Kayo basalin.soko adolah gola nan bapakai dek Pangulu nan batinggian sarantiang, badu luan salangkah, nan punyo roto pisoko dalam payuang sapatogak di linkuang adat nan ba pakai di  Nagori nan bauni. 

Soko manjadi gola dek pangulu. 



Sifat soko di nagori ado 4 PARKARO.


1, Soko nan tabonam.

 Inyo ado tapi tak nampak , Mufokat warih Nosab, 


2, Soko Tataruah.

 Mufokat warih Nosab, Tuah di baok warih Sobab, Kok patah tumbuah, kok ilang bagonti, Nak tumbuah di matonyo juo.


3.Soko Balipek.

 Mufokat Warih Nosab ,Soko indak dipakai warih Nosab , dek indak ado kato mufokat.


4. Soko nan bapakai .

Sapakat Warih Nosab , Tuah di jawek dek saurang warih Nosab.



SIFAT MAMBANGUN SOKO .


Ado 8 parkaro.


1. Iduk bakarelaan (dek gunuang lah tinggi, lurah lah dalam ) batuka pangulu,katiko pangulu itu masih hidup.


2. Mati batungkek budi (Maaliah lotak soko dek nan manjujuang olah almarhum)


3. Godang tanah tasirah

 (Godang ,bapuntiang di pakuburan, jadi pangulu dek pangulu nan daulu olah almarhum)


4. Kombang nan balipek ( mambangkik pangulu lah balipek,   mambukak lipek ba bayia adat).


5. Anyuk siriah sagagangnyo.

 ( Pindah kaum sacaro kasaluruhannyo ka suatu daerah)


6. Ayia godang batu basibak ( Soko jo pisoko babagi duo).


7. Mangilia tongah jalan.( Salah godang sarupo maliang, babini kabini urang.soko di aliah ka nan lain).


8. Mambangkik batang tarondam.

Maadoan pangulu nan dahulunyo olah ado.


Pusoko nan ba pisoko i. 

5 parkaronyo.


1. Pusoko Niniak Mamak , ADAT namonyo

2. Pisoko Mamak KALIFAH namonyo.


3. Pisoko Ibu bapo, BANSO namonyo.


4. Pisoko Alim ulama , Imanat Namonyo.


5. Pisoko dari korong kampuang TUAH namonyo. 


Pusoko na bapusokoi HAK namonyo.


HAK.


Sagalo sasuatu nan tunduak pado Badan diri ,sasuai jo alua nan baturuk , Adat nan bapakai , ateh limbago nan batuang.


HAK dalam adat tujuah (7) parkaronyo.


1, Hak diri dalam diri.


 Manjadi pangakuan, manjadi wali, 


2, Hak adat dalam Adat, 

Jadi pangulu, jadi dubalang, jadi codiak pandai, jadi manti, jadi  Tuo baraka, Nan gunonyo Hak ko untuak parintah mamarentah, dalam kampuang, Hukum mahukum dalam nagori,


3, Hak pisoko mampusokoi. Yaitu manjadi nan punyo Roto Pusoko dari Soko nan sapayuang sapatogak, Kok Sumbiang basisik, Anyuk bapinteh,Ilang bacari, patah bakimpa,Ketek bapagodang,Buruak bapaelok, Soko jo pisoko.


4, Imanat , Manjadi urang nan batuah dalam kampuang jo nagori ,Jadi imam ,bila,kotik, maulana, codiak pandai, tuo baraka. 


5, Hak zimat,  Hak nan batarimo sasuai kaadaan nan ado, Jalan kakak, baimbau kakak, jalan mamak baimbau mamak, sahinggo sonang hati mandonganyo. Sojuak mato manandangnyo.


6. Hak Sobab manyobab, Yang bisa di miliki dek ado sobab, Imbauan mondo untuak urang nan pulang ka kampuang kito, imbauan kamanakan untuak urang nan malokok,juo tamasuak hak adolah haroto nan kito ambiak sajo dek garang,dek tuah, dek namo, roto nan kito rompak dek kito dulunyo nan punyo,

 

7.Hak Alloh, sasuatu yang kito miliki sacaro basamo nan indak bisa kito atur, Cahayo mato hari.bulan, siang,malam,Rasoki nan kito dapek sapanjang maso, Lah dapek rasoki tumbuah utang di kamanakan.


Itulah Hak nan kito miliki sapanjang hidup sampai mati.


Kini baa nan MILIK.

Sasuatu nan dapek di miliki dek sobab nan 4.


1, Sobab Hibah.

Pamborian urang kapado kito , bak mandapek durian runtuah, Labo ka sadoannyo. 

Hibah ko tabagi 3 parkaro.

- Hibah laleh. Pamborian nan idak babaliak lai. 

-Hibah bokeh, Pamborian nan bamaso, pamborian nan babateh, unilah dek kalian salamo amai kalian iduk, kok mati amai tu, Putuh tali nan mairik, tampuak nan ba jinjiang , Roto kumbali ka nan punyo.

-Hibah Parupeh.Kok alua baturuk ,Adat bapakai, mamboli indak sarogonyo, Manjua indak sapatuknyo.


Syarat Hibah dalam adat minang.

4 parkaronyo, 


1. Bapaulua, sapokat warih nan mambori.


2.Bapajawek ,Sapakat warih nan manarimo.


3, Bapamocik , Di sosian dek lantak jihad.


4,Bapa gonggam an, Ado pitih nan babilang, omeh nan babungka.


Asa haroto pisoko nan lain adolah :


TOBUH,POGANG,BOLI,CONCANG LATIAH, TAMBANG JO TARUKO,IMANAH SAROTO PUNYO NAN BASAMO.


TOBUH adolah roto tagadai nan kito tobusi ,mako baliak roto kanan punyo, buliah juo  kito jua  mako pusoko pindah ja urang nan mamboli.

Tobuh ado duo parkaro.

  Tobuh Lipek pandan, Samo pogang jo gadai nyo, samo banyak,

   Tobuh Takulai Lobiah banyak Tobuh dari pogangnyo.


Kini kito bukak baa Nan POGANG.


Pogang pindah hak mamakai pado urang nan mamogang  Tau urang nan banyak.


Baa nan Boli , 

Pindah hak milik jo hak pakai dek ijab kobua jua boli .


Baa nan concang, Roto nan kito miliki dek kito nan marambah jo manobang, iko tajadi sabolun tanjuang jo padang manjadi nagori atau tajadi kini bilo roto pisoko tu indak ado nan manggilai, sainggo lah jadi somak sarupo hutan, Hak pakai joriah pado nan marambah jo manobang.


Baa nan LATIAH,

 Haroto pisoko nan kito pangkua jo lambuak. Roto jadi hak pakai nan mambueknyo.


Baa nan TAMBANG.

roto nan kito dapek dek manambang omeh,perak jo nan lainnyo.


Baa nan Taruko,

 Manaruak tanah sahinggo jadi sawah jo tobek.


Baa nan Manah, 

Roto nan dapek dek usaho sendiri, pancarian jari nan sapuluah, tulang nan salapan korek.


Baa nan UMUM ,

roto di nagori nan ado kampuang nan nawarihinyo, 


Haroto Umumko ado duo.


Haroto kusus Muntolak ,barang ko di miliki oleh duo madat.


Haroto umum Muji bahimpun duo mandat malahirkan mandat yang lainnyo.


Itunyo Haroto nan bisa di miliki dek Manusia di alam minangkabau.



MANCAMPAK 1

MANCAMPAK 2

MANCAMPAK 3

MANCAMPAK 4

PENULIS

SEMOGA BERMANFAAT.




Komentar

Postingan populer dari blog ini

Adat Nagori Koto Baru Simalanggang.

ADAT NAGORI KOTO BARU SIMALANGGANG / CAMPAK KA OMPEK

ADAT NAGORI KOTO BARU SIMALANGGANG , CAMPAK NAN KA DUO