ADAT NAGORI KOTO BARU SIMALANGGANG , CAMPAK NAN KA DUO

 Ini adalah catatan ulang Siar Tuo baraka Suduk Sambilan Tobek panjang. Anda dapat menghubungi kami lewat tombol berikut ini : 

Klik di sini .

MANCAMPAK NAN KA DUO.

Mancampak Tibo di Ulu

Konailah anak udang-udang, 

Apo Cupak dek pangulu .Iyolah Bakumain Undang-Undang.

B. UNDANG- UNDANG.

Undang² adolah Aturan nan mambuek Zat Tunduk Pado nyo (undang itu sendiri). 

Zat adolah sasuatu nan basifat.

Sifat adolah kurenah jo laku nan totap pado Zat.

Tiok Zat ado punyo sipat.

Tiok sifat dilakukan dek Zat.

Kenyataan ,keadaan, yang lazim (biaso tajadi ateh makhluk).

SIFAT UNDANG- UNDANG Ado 4 parkaro.

1, Adat ,

Susunan aturan nan tajadi di Nagori.


2.Syarak:  

Adat yang di dasarkan pado dolia(dalil)


3,Undang , 

Aturan nan mambateh anak kamanakan di nagori hasil mufokat di Limbago adat.


4, CUPAK , 

Aturan yang mambateh anak kamanakan , dalam manjago Payuang, kaum ,jo nagori nan ado dalam adat Koto baru Somalonggang.


Undang-Undang Cupak ado 4 Pakaro,


1, Cupak USOLI.


 Aruran nan di miliki manusia lahia jo batin.
Di tarimo hati di lakuan dek badan diri manusia.


Ado 6 pakaro. 
- Dakwa Jawab
-Syahadad bayyinah.
-Hukum
-Hakim
-Kadi
- Bona.


2. Cupak Buatan. Aturan nan basamo ² malakuannyo, sebagian hati manusia mampu manarimonyo.

 Ado 6 parkaro.


-Adat
-Ibadat
-Adat nan kewi
-Syarak nan lazim
-Undang²nan bakikih
-Cupak nan balupak.


3 Cupak Tiruan : Aturan nan mangokang, mambateh hawa nafsu ditarimo sabahagian hati manusia.

Ompek parkaro nyo.
-Pakaian nan amat bayiak
-Pakakeh untuak pamainan
-Pakakeh Alat Pamenan.
-Isteri nan Rancak.


4, Cupak nan piawai.

Aturan nan mambuek sagalo hati manusia mancapai mukosuknyo.


Ado 4 parkaro ;


- Mananam nan bapucuak, mamaliharo nan banyawo, marintang karojo sapanjang maso tompek alam mambori manusia.


-Ba Cupak jo bagantang, Hidup pas passan tompek mambori, Jo hidup lobiah ,kayo dek roto /dermawan,  tompek maminto.
-Minum jo makan , Aturan nan manjago ciptaan Alloh nan samparono.


-Muluk Manih , Aturan na dapek mambuek manusia untuak makakuan nan tasuruah, manogah nan batil.



PUSOKO.

Pusoko adolah Haroto basyarikat nan  dimiliki SOKO nan di pakai , bahuni, batanam tanaman dek  kaum sapanji sapayuang sapatogak di Nagori² dalam alam Ranah minang kabau.


Basyarikat adolah memiliki sesuatu basamo samo, olun ado babagi bagi.

Ado 4 parkaro.


-Syarikat syarikati.


Samo samo memiliki tanggung jawab nan adil, samo bapokok jo babalanjo, samo bajoriah jo bausao, Kabukik samo mandaki, ka lurah samo manurun, labo samo di agiah, kok rugi samo batojuni, baukua samo panjang, babidai samo loweh, bakati/manimbang samo borek, Baragiah samo banyak.


-Syarikat sarikati.


Sorang bapokok jo balanjo, sorang bajoriah ba usao. Labo jo rugi, agiah jo bori ,Timbang jo kati di Kato jo mupokat.


-Syarikat Ma'walah.


Pusoko nan di borian Alloh ,nan kito miliki basamo samo, sarupo Cahayo mato ari jo bulan.


-Syarikat Ma'Unnah.


Syarikat manarimo haroto pusoko, warih pusoko, Nan inggok bak langau, Turun bak ujan nan tumbuah bak cindawan.


Warih Adolah urang nan buliah dari pusoko nan ado di payuang dalam nagori.


Warih tabagi 3.


1, Warih Nosab.
Warih nan mawarisi Soko jo pusoko di bawah payuang nan sapatogak, Di lingkuang cupak Adat ,Nagori tompek tingga. Jatuah kapado warih pangkek, Tingkek katurunan.


Warih Pangkek ado 2 parkaro.


-Warih Nan Saluruh.
-Warih nan kabuliah.
Warih nan saluruh, 
Saluruh asanyo manuruk ranji, ompek Tingkek ka ateh ,ompek tingkek ka bawah, kok ampiang dapek di kakok kok jauah dapek di tunjuak an.

Warih nan kabuliah, Saluruh asa nyo di lua katurunan ompek kateh jo ka bawah, 
Kok dokek indak dapek di kakok, jauh indak dapek di tunjuak an. Tapi sumantang pun ba itu, Kok satitiak bapantang ilang, sabarih bapantang Lipua, Indaknyo lupo dek lah lamo, Indak nyo Ragu dek lah banyak.


2. Warih Sobab.


Urang nan mawarisi soko jo pisoko  di payuang nan sapatogak di kungkuang cupak adat di nagori nan babuek, jatuah pado warih badan nan luruhnyo bak alua , patuk nyo bak adat .


Warih badan tabagi pado tigo parkaro .
-Warih nan batali adat, 
Kok inggok mancongkam batang, Kok tobang manumpu dahan ,Darah samo di kacau , dagiang samo di lopah, Alua samo baturuk ,adat samo di pakai, tibo di limbago samo di tuang.

Sungguahpun inggok olah mancongkan, kuku tajam indak malukoi.


Andai Soko kajadi sondi Alam, Mufokat juo nan bapakai.


-Warih nan batali buek.
 Kok joriah tontongannyo buliah, Kok rugi tontongannyo labo, Maibo mako di palik, kok titik mangko di tampuang,  tagantuang dek kato mufokat.


-Warih batali Omeh.
Warisan nan didapek ,baboli jo omeh perak , bamiliki jo warih mawarihi .


Warih di jawek pisoko di tolong,Imanat bapocik orek ,Adat salingka nagori, warih mananti,warih mawarihi. Bak soko ganti baganti.



 SOKO.


Soko basokoi, bak tuah bajawek, Kayo basalin.soko adolah gola nan bapakai dek Pangulu nan batinggian sarantiang, badu luan salangkah, nan punyo roto pisoko dalam payuang sapatogak di linkuang adat nan ba pakai di  Nagori nan bauni. 

Soko manjadi gola dek pangulu. 



Sifat soko di nagori ado 4 PARKARO.


1, Soko nan tabonam.

 Inyo ado tapi tak nampak , Mufokat warih Nosab, 


2, Soko Tataruah.

 Mufokat warih Nosab, Tuah di baok warih Sobab, Kok patah tumbuah, kok ilang bagonti, Nak tumbuah di matonyo juo.


3.Soko Balipek.

 Mufokat Warih Nosab ,Soko indak dipakai warih Nosab , dek indak ado kato mufokat.


4. Soko nan bapakai .

Sapakat Warih Nosab , Tuah di jawek dek saurang warih Nosab.



SIFAT MAMBANGUN SOKO .


Ado 8 parkaro.


1. Iduk bakarelaan (dek gunuang lah tinggi, lurah lah dalam ) batuka pangulu,katiko pangulu itu masih hidup.


2. Mati batungkek budi (Maaliah lotak soko dek nan manjujuang olah almarhum)


3. Godang tanah tasirah
 (Godang ,bapuntiang di pakuburan, jadi pangulu dek pangulu nan daulu olah almarhum)


4. Kombang nan balipek ( mambangkik pangulu lah balipek,   mambukak lipek ba bayia adat).


5. Anyuk siriah sagagangnyo.
 ( Pindah kaum sacaro kasaluruhannyo ka suatu daerah)


6. Ayia godang batu basibak ( Soko jo pisoko babagi duo).


7. Mangilia tongah jalan.( Salah godang sarupo maliang, babini kabini urang.soko di aliah ka nan lain).


8. Mambangkik batang tarondam.
Maadoan pangulu nan dahulunyo olah ado.


Pusoko nan ba pisoko i. 

5 parkaronyo.


1. Pusoko Niniak Mamak , ADAT namonyo
2. Pisoko Mamak KALIFAH namonyo.


3. Pisoko Ibu bapo, BANSO namonyo.


4. Pisoko Alim ulama , Imanat Namonyo.


5. Pisoko dari korong kampuang TUAH namonyo. 


Pusoko na bapusokoi HAK namonyo.


HAK.


Sagalo sasuatu nan tunduak pado Badan diri ,sasuai jo alua nan baturuk , Adat nan bapakai , ateh limbago nan batuang.


HAK dalam adat tujuah (7) parkaronyo.


1, Hak diri dalam diri.


 Manjadi pangakuan, manjadi wali, 


2, Hak adat dalam Adat, 
Jadi pangulu, jadi dubalang, jadi codiak pandai, jadi manti, jadi  Tuo baraka, Nan gunonyo Hak ko untuak parintah mamarentah, dalam kampuang, Hukum mahukum dalam nagori,


3, Hak pisoko mampusokoi. Yaitu manjadi nan punyo Roto Pusoko dari Soko nan sapayuang sapatogak, Kok Sumbiang basisik, Anyuk bapinteh,Ilang bacari, patah bakimpa,Ketek bapagodang,Buruak bapaelok, Soko jo pisoko.


4, Imanat , Manjadi urang nan batuah dalam kampuang jo nagori ,Jadi imam ,bila,kotik, maulana, codiak pandai, tuo baraka. 


5, Hak zimat,  Hak nan batarimo sasuai kaadaan nan ado, Jalan kakak, baimbau kakak, jalan mamak baimbau mamak, sahinggo sonang hati mandonganyo. Sojuak mato manandangnyo.


6. Hak Sobab manyobab, Yang bisa di miliki dek ado sobab, Imbauan mondo untuak urang nan pulang ka kampuang kito, imbauan kamanakan untuak urang nan malokok,juo tamasuak hak adolah haroto nan kito ambiak sajo dek garang,dek tuah, dek namo, roto nan kito rompak dek kito dulunyo nan punyo,

 

7.Hak Alloh, sasuatu yang kito miliki sacaro basamo nan indak bisa kito atur, Cahayo mato hari.bulan, siang,malam,Rasoki nan kito dapek sapanjang maso, Lah dapek rasoki tumbuah utang di kamanakan.


Itulah Hak nan kito miliki sapanjang hidup sampai mati.


Kini baa nan MILIK.
Sasuatu nan dapek di miliki dek sobab nan 4.


1, Sobab Hibah.
Pamborian urang kapado kito , bak mandapek durian runtuah, Labo ka sadoannyo. 

Hibah ko tabagi 3 parkaro.
- Hibah laleh. Pamborian nan idak babaliak lai. 
-Hibah bokeh, Pamborian nan bamaso, pamborian nan babateh, unilah dek kalian salamo amai kalian iduk, kok mati amai tu, Putuh tali nan mairik, tampuak nan ba jinjiang , Roto kumbali ka nan punyo.
-Hibah Parupeh.Kok alua baturuk ,Adat bapakai, mamboli indak sarogonyo, Manjua indak sapatuknyo.


Syarat Hibah dalam adat minang.
4 parkaronyo, 


1. Bapaulua, sapokat warih nan mambori.


2.Bapajawek ,Sapakat warih nan manarimo.


3, Bapamocik , Di sosian dek lantak jihad.


4,Bapa gonggam an, Ado pitih nan babilang, omeh nan babungka.


Asa haroto pisoko nan lain adolah :


TOBUH,POGANG,BOLI,CONCANG LATIAH, TAMBANG JO TARUKO,IMANAH SAROTO PUNYO NAN BASAMO.


TOBUH adolah roto tagadai nan kito tobusi ,mako baliak roto kanan punyo, buliah juo  kito jua  mako pusoko pindah ja urang nan mamboli.
Tobuh ado duo parkaro.
  Tobuh Lipek pandan, Samo pogang jo gadai nyo, samo banyak,
   Tobuh Takulai Lobiah banyak Tobuh dari pogangnyo.


Kini kito bukak baa Nan POGANG.


Pogang pindah hak mamakai pado urang nan mamogang  Tau urang nan banyak.


Baa nan Boli , 

Pindah hak milik jo hak pakai dek ijab kobua jua boli .


Baa nan concang, Roto nan kito miliki dek kito nan marambah jo manobang, iko tajadi sabolun tanjuang jo padang manjadi nagori atau tajadi kini bilo roto pisoko tu indak ado nan manggilai, sainggo lah jadi somak sarupo hutan, Hak pakai joriah pado nan marambah jo manobang.


Baa nan LATIAH,

 Haroto pisoko nan kito pangkua jo lambuak. Roto jadi hak pakai nan mambueknyo.


Baa nan TAMBANG.

roto nan kito dapek dek manambang omeh,perak jo nan lainnyo.


Baa nan Taruko,

 Manaruak tanah sahinggo jadi sawah jo tobek.


Baa nan Manah, 

Roto nan dapek dek usaho sendiri, pancarian jari nan sapuluah, tulang nan salapan korek.


Baa nan UMUM ,

roto di nagori nan ado kampuang nan nawarihinyo, 


Haroto Umumko ado duo.


Haroto kusus Muntolak ,barang ko di miliki oleh duo madat.


Haroto umum Muji bahimpun duo mandat malahirkan mandat yang lainnyo.


Itunyo Haroto nan bisa di miliki dek Manusia di alam minangkabau.


Apo itu MANUSIA.


Makoluak Ciptaan Alloh, nan bisa bakato kato.


Apo itu Kato, 

Lopa nan ba makna.


Apo itu Lopa, Suaro nan ba makna.


Apo itu Makna  ,Bunyi nan mambori kondak ateh rundiang.


Apo itu Rundiang.

 Percakapan nan dapek malahian bontuak,ujuk,jo mukosuk.


Kato Tabagi jadi tigo parkaro.


-Kato mukabilah.

 Rundiang sasuai jo bona na saukua, bak batang tarondam dalam lunau, namun toreh mambangun juo, Bak ibarat bungo pinggan, kok pocacah basimpang simpang, tujuah musin dalam tanah, namun ragi tak kunjuang ilang.


-Kato baElah ,

Kato nam mambaok urang banyak babuek bayiak,barih nyato jalan tarontang, basamo manjujuang bona, bak bulan kanaiak, bak poham api dalam sokam, Dilua indak mangosan , lah anguh sajo mangko ka tau.


- Baa kato bakilah,

 maambiak kato pado kureanah kobonaran urang lain nan lah sudah, sasiuk nomuah ka api, salewai omuah ka ayia, sagalo kato² urang inyo paham kasadoan nyo.


Perbedaan kato jo rundiang.


Kato iyonyo buni dari lopa nan ba makna.


Rundiang, adolah pembicaraan nan digunoan untuak mancapai apo nan di makosuk.


Rundiang tigo maknanyo.


1. RUNDIANG BASI MANIH.


Rundiang  nan lomah lombuk, nan layuak ² landai, lomak bak pisang masak, manih bak tangguli,  Sakali rundiang tasobuk sapanjang maso takona juo.


 2. RUNDIANG BASI GINYANG, 


Rundiang nan banyak andai jo kucindan, rundiang nan guluk bagalusang, Raso tasobuk inyo kasuruk, Jalan ta ruang batompuah juo .


 3. RUNDIANG BASI RANGSANG.


Rundiang nan togang² kondua , Rundiang nan tinggi² rondah, Ba maelo pusek jalo, Raso ka togang ba koduri, raso ka kondua barogongi, 

Rundiang nan di tompek sadang elok.


SYARAT KATO JO RUNDIANG dalam adat Minang kabau ado tigo parkaronyo.


1,Tipuan Aceh .


Batipu jo muluk manih, Bakobek job baso bayiak, Balilik jo aka Budi, bamuluk manih bacalempong kato,Baso bayiak bak gulo di bibia,  , Budi aluh bak Lauk dalam, Tompek bamain aka budi.


2. Gurindam barus,

Di pabanyak Ragam kecek, di pa aluh andai jo rundiang, Di paelok tungkuh Garam, di pagodang tungkuh rabuak, Di kobek padi jo daunnyo, Di Elo manusia jo akanyo.


3. Tangguak malaya.


Kok takaik tupang mangonai,kok tak takuak tajuang tajorang, kok tak siriah pinang mambalan, kok tak pasin tangguang mandatang, kok tak lalu bandiang mamocah, kok tak lalu dondang di ayia, di gurun batajak an juo, 

basiginyang man DAK AWA urang..


Apo nan DAKWA .

 iolah manuntuk 
Dakwa ado duo parkaro, 


- logat jo istilah
Logat sacaro umun.


- sacaro Istilah :manuntuk hak diri sendiri, kampuang ,suku, ateh urang lain.ka sampiang hakim saroto mintak takzim pado hakim .


Dakwa sacaro Istilah tabagi dakam 5 parkaro.


1, Dakwa mak ruf, Longkok rukun jo syoratnyo
2, Dakwa majhul , Ndak ado rukun jo syorat nyo.
3, Dakwa Engkal , Dakwa nan manuntuk barang nan saketek 
4, Dakwa tanakut, Dakwa nan balawanan,
5 Dakwa mubahram, dakwa pado syarak nan indak di ketahui.


Apo rukun jo syorat 
Rukun adolah kalongkapan nan cukuk untuak mambuek suatu karojo.
Syorat, Nan indak bisa indak ateh Rukun.


Rukun fakwa pado istilah,ado ompek parkaro.


1, Si Muda 'i , adolah urang nan man Dakwa.
2,Si Muda 'Alai. urang nan di dakwa.
3. Si Muda'abih, Nan manjadi dakwaan.
4, Lopa nan khas, kato si mudai nan manyalahi kato jo nan lahia.
Kato su muda alai, sasuai katonyo jo nan lahia.


.Syorat si muda abih, barang nan ado.


Hak nan takluk pado nyo, 
Milik nan didapek dek sobab nan ompek , 

dek hibbah, dek pogang boli, dek concang latiah ,dek Imanah,


Cuci 'ain dek usaho sendiri


, Mufa'at Barang nan barogo.


 Ilmubih. Dek tau urang nan banyak.


Simuda'abih jinih ateh 3 parkaro.
Engkal, barang nan totap , sarupo sawah, ladang ,tanaman tuo.
Mangkul Barang nan pindah pindah, sarupo Bendi jo padeti.
Nakat, barang nan koreh sarupo omeh perak, timbago jo timah.


Dakwa Tobik dek tigo parkaro.


Dek Hak , Kolongkapan nan cukuk pado barang nan patuk untuak jadi milik .


Dek Ikrar, perkataan orang lain nan manyatoan sesuatu milik seseorang.


Dek Laus , Kurenah nan mannyatoan kabonaran si muda'i .
Laus ado duo parkaro.


Laus darah, Manyuruakan darah nan taserak, basuo bankai nan taguliang, mako jatuah dakwa pado urang nan manyuruakan darah nan raserak.


Laus kato aso duo parkaro, 


- Kato iduk , basuo katonan bakatoan ,sasuai  jo kanyaraan
-Kato mati.
kato mati ba pambunuah.Ndak basuo kato nan bakatoan.
Kato iduk banyawo kato mati bapambunuah,  kato nan iduk iduk mati itulah kato basiontah.
Itulah Laus kato kato.


GELAGAT  DAKWA.
Ompek parkaronyo.


1, Dakwa baruduh an , basosi, tatangkok tangan
2, Dakwa ba Cemo an , Ba suriah bak sipasin, bajojak bak bokiak, ba baun bak ambacang.
3. Dakwa di sapo kan, mandakwa urang lalu, bak onggang lalu arah jatuah.
4. Dakwa batukeh an , Manuduah ndak ado bukti, 


Syarat Dakwa ompek parkaro.


Ado sosi. Urang nan maliek jo manyasian, nan badiri sandiri indak di pangaruhi tubuahnyo sapanjang undang.
Syahadah,  Urang nan majadi sisi di kaduo bolah pihak, Badannyo sapanjang syarak.
Bainah , nyato tumbuah pado nan balantak.
Tumbuah di koreh nan babatu, Tumbuah di padang nan balinjuan, tumbuah di ladang nan baligundi, tumbuah di rimbo nan babateh, saroto tumbuah inyo di bukik nan bagarangatau.


Sipat Dakwa.


Pokak jo tuli, buto jo rabun basyariat jo bahakikat, syariatnyo batu jo kayu, koreh jo lunak.

, hakikatnyo manusia, 


itulah kato urang tuo kito nan mambuek adat jo limbago

Katorangan ,Adab.

 Urang nan mangoba an akan tando dari salah satu dari pado kaduonyo. Adolah duo tompek tumbuahnyo.
-Tumbuah di jua boli.
-Tumbuah di solang jo pisolang, 

Duo pulo tompek tumbuahnyo, 

Iduk tompek batanyo, Mati tompek basudah.


Duo pulo tompek tumbuahnyo.
Di adat nan batali cambuak, saroto Di sosi nan barakuak kayu.


Baa nan mati bakasudah kok tumbuak sakik ngilu jo poniang, sakik tak dapek di ubek,domam tak dapek ditawa di pakai rukun jo syoratnyo, SUDAH ADAT KA BALERONG, SUDAH DUNIA KA AKHIRAT di tompuah ULEMU NAN SAJATI.
Baa nan adat batali cambuak, Tumbuah di mamak jo bapo, kok cupak lah di ayia, kok gantang lah dirumah.


Baa nan sosi batakuak kayu.

kok jauah buliah batunjuak an, kok ampiang buliah di kakok, di imbau babunyi, di liek inyo basuo..


Sasudah dakwa iyolah jawab ,

 baanyo nan jawab iyolah baleh, sarupo gayuang basambuk ,kato bajawab.
 Baleh tumbuah ateh logat jo sipat,


Baa nan logat, Baibarat sarupo kato, kato nan manuntuk.


Baa nan istilah, sapokat kaum ateh karojo nan ka dibuek.


Baa nan jawab pado istilah ,  buliah pado nan ka dibuek, buliah pulo pado nan indak bisa di ubah sarupo hukum .
SIPAT JAWAB PADO ISTILAH ONAM PARKARONYO.


1, NAPI , sia nan manyalahi katonyo akan nan lahia, nan nyato, nan ado.


2. ISBAT , Sia nan mambonakan kato nyo paso nan lahia,ado, nyato.


3. NAPI manganduang ISBAT , Indak barisi Iyo, 


4, ISBAT manganduang napi, Iyo barisi Indak, Manjawab putuh, 


5, IJTILAK , Manjawab putuh jo lopeh


6.Sukup, Sia nan mungkia jo onggan basumpah, Suni daripado manjawab.


Namo pado Dakwa jo jawab ado 4 parkaro .
1, Dakwa sarupo gotah, jawab sarupo minyak.
2. Dakwa Si pangabuh Haroto ,Jawab Si pandindiang Haroto.
3, Dakwa Si pancariak malam, Jawab si Paontam Jago.
4. Dakwa Si MARAJO LELO dakwa si Bakondak Hati .


PERMULAAN HUKUM 


-Sapajinjiang ngan Kato Sosi Jo si Muda'I ,bota dakwa.
-ba kabotuan kato Sosi jo si Muda' i syah Dakwa.
-Basalahan Kato Sosi jo si Muda' i, Sosi bakato 8 ,si Muda'i bajato Ompek, botua kato nan 4. Sobab 4 kanduangan 8.
-Bakato sosi samo sosi. Nan satu bakato 8, sosi nan lain bakato 4, Bona kato nan 4, sobab 4 kanduangan na salapan.


Kok basalahan ma Zat jo ma Zat , Babontang bonang samo bonang, 

Baliek ka dakam kitab Alloh, Bakakuan hukum  ij'tihad, babayia pado salah satu pakarajaan, BAMULO HUKUM ITU pado bagian yakni nyo HUKUM SAMATO.


Baa nan HUKUM SAMATO.


Manuntuk kasumat antaro duo kasumat, Onam dari Asanyo, Tigi dari pocahannyo.


Ma nan 0nam. 


Cupak Usoli
Cupak buatan
Kato pisoko
Kato Mufokat.
Kato daulubbatopok i
Kato kudian ,ba cari-cari.


Nan tigo dari pocahannyo


Hukum Ilmu : Tau hakim akan perbuatan si muda'i jo simuda'alai, mako di hukum jo hukun Ilmu, Bilo manyalahi hukum itu pado Ilmu, mako hukum itu hukum berhala namonyo.


Hukum bainah /hukum bukti nyato : bukti nyato ateh si muda'i sumpah ateh nan mungkia,mako di walak bainah ateh simuda'i , nak basumpah ateh nan mungkia , basingajo untuak babuek adia.
Baa babuek adia, 
Di timpokan da'if ateh nan kuek, nan keuek batimpokan pado na da'if..


Hukum 'ijtihad: ado 4 parkaro .


Hukum Badakalo. Tumbuah dakwa jawab di nan sa Anak sa kananakan, nan sa iriak sa Ayam, nan salotak satariak, na sa Ino sa Malu, nan salabo sa rugi, Kok Tumbuah Luko malukoi, 
Kok Sakik ba ubek, domam batawa i, Bongkak di Seko, Luko di palali, 
Di buek jonji Satopek - Topeknyo.Kok baransua sampai Jonji, Hukum tu bajadian hukum Tak baransua Sampai Jonji.


Ba'adakala ka ateh , Badakala ka bawah.
Hukum Baramo : Hukum ba agak agak,kiro mangiro, Dek tumbuah di anak saka manakan, nan saitiak sa ayam, nan salotak sarariak, nan sa ino samalu, nan salabo sarugi,  Kok luak luak sapadi , kok kurang kurang sapadi, kok sumbiang, sumbiang saboreh, Asa lai kusuk ka salosai, koruak kok lai ka joniah, 

Itu nyo HUKUM nan bajadian
.
Hukum Basamo :

 Adolah hukum dek Mufokat, nan buliah di baok sarantau olia ,sarantau mudiak, sarantau kiri jo kanan.


Hukum Samato.: Hukum nan adil , Malotakka sasuatu di tompeknyo.
 
Apo nan di Hukum, adolah Silang salisiah , nan badiri areh mukoluak, Mungkar lagi jahat .


Tompek badiri nyo HUKUM.adolah ateh 4 parkaro.


- Fi'il - Perbuatan tubuah kalau di paroleh makosuk , mako perbuatan konlonyap.
-Kato - adolah lopa (lafalz) nan mangondak an akan Makna.
-KARENAH - Nan di pakai sapanjang hari, barupo parangai tubuah.
-IKTIKAT : Guriah nan di hati , Takilan di hati,


IKtikat ko ado duo jalan .


1,Jalan Saiah - HAWA, NAFSU, DUNIA ,SYETAN.


2.Jalan Hasanah. SYARIAT, TARIKAT,HAKIKAT,MAGHRIFAT .
ITULAH NAN BANAMO CUPAK BAKALABUAN, UNDANG BATALAGO..


Dalam pasidangan Adat, tumbuah di katian Hukum, 

Ado Onam parkaronyo.


1 ALIM JO PANDAI 
2, RAJO JO PANGULU
3,DUBALANG JO OMPANG LIMO
4, MANTI JO PAGAWAI
5.CODIAK TAU PANDAI
6.TUO BARAKA.


Timbangan Hukum nan tumbuah dek limbago nan baronam ko ado pulo 6 parkaronyo ,


1, Hukum di sibatang Kitabbulloh, Hukum Urang Alim jo Pandai.


2.Hukum dipangka Batang, Hukum Rajo jo Pangulu.


3, Hukum Di kabuang Batang,  adolah Hukum Dubalang jobOagawai.


4 Hukum Hubuang batang, Hukum banamo Bio pori.


5 Hukum di baliak Batang ,iyolah Hukum Codiak pandai,


6, Hukum di rusuak Batang, Adolah Hukum urang indak bagola.


Hukum alim jo pandai, adolah hukum nan indak bakopak, barampai.

Hukum syarak di namoan  ,tumbuah ateh duo parkaro

1, Syah : Kenyataan Ateh pakarajaan nan buliah di PICAYO I.


2, BOTA kenyataan nan indak ado ateh barang nan syah.


Hukum rajo ado duo parkaro: 


Kalah jo Monang.


Hukum  Di Pangulu Ado 3 par karo.


Wajib, sasuatu nan idak buliah indak ateh sesuatu.Ado tigo parkaro.


Wajib pado Syarak : Balakuan bapahalo, indak balakuan konai Ikab.


Wajib pado Adat , Tawakaf , Ta onti malakukan sasuatu dek ado sobab, Indak dek ado nan manogahan .


Wajib : Pado aka. Sasuatu nan tagamba dek aka manusia ,itulah adonyo sasuatu.


Baa nan Hukum Dubalang, 


Cibodak di tongah laman .
Buahnyo ambiak ka gulai
Apo nan sifat dek dubalang 
Mananti titah dari Pagawai .


Baa Hukum dek pagawai.
Buahnyo ambiak ka gulai.
Ka di makan bulan puaso.
Apo sipat dek pagawai 
Iyolah mananti Titah dari Rajo.


Apo nan hukum bio pori, 


Olun takilek lah ta kolam
Bulan nan longkok tigo puluah.
Olun taliek lah tapoham.
Lah tontu Asa tompek tumbuahnyo.


Baa Hukum urang nan indak bagola.
Tiok bakato bakiasan, tiok barundiang basindiran, bajalan marusuak Batang.

Jaiz, 

Mustahil.


HUKUM SAUDAGAR.

Kato awa awalan juo ,Kato akhir akhiran juo, Kato lahia lahian juo, Kato bati batinkan juo.

Mambeso hukum saroto manompekannyo.

Mambeso hukum jo Dulalat .

Mancari hukum jo mufokat, 

Mamadu Hukum jo Rapeknyo.

Mambuek hukum jo umpamo.

Manjatuahkan hukum jo Isyarat.

Isyarat dari guru guru, 

Sarupo awan manyalubungi awan, nan bak maelo rambuk dalam topuang, rambuk taelo jan putuh, topuang ijan taserak, bak andai lamo juo.

Anak itiak anak ayam.

Bulu bagoluang di pungguangnyo.

Kociak sagodang bijo bayam.

Bumi jo langik di kanduangnyo.


SIFAT HUKUM , Ado 3 parkaro.

Gabuak di ompeh. Kusuk kasalosai, koruah manaruah joniah, dondam abih kusumat putuh, hukum jatuah sangketo sudah, indak buliah di bandiang lai. Hukum padamaian.


Miang bakikih.Kusuk basalosaian, koruah bajonihi, dek botua baka lalu an,  Tibo di utang ba bayia, piutang manarimo, Banamo Hukum kalah monang,

 Hukum rajo nan badaulat.

Puntuang di ombuh., Dicabuk dari kamulia an, diturun dari pangkeknyo, Tuah dipalegaan. ,kayo basalin , Bapakai Hukum buangan.


PANIMBANG HUKUM .

Ado tigo parkaronyo.

1, Di timbang jo budi baso, Di mintak maaf banyak banyak, di mintak ampun ka nan GODANG.

2, Ditinbang jo omeh perak, roto bondo.,Ba bayia.

3,Di timbang jo nyawo badan. Di turuk.

Pisoko hukum , suatu nan batarimo saaudah hukum jatuah ado tigo parkaronyo.

1,Disarukuk, Batarimo , Manyorah tando tunduak.

2.Disarokai , Di saok  hukum jo parmintaan, Kok godang bamintak ketek, kok borek mintak ringan..

3, Dibandiang :  Indak diatarimo hukum nan jatuah, dicari limbago lain kamanyalosaian pakaro.

Hakim adolah urang nan mangakok karojo , Mangukuhi Timbangan nak nyo Adia, indak takonai , tatengga, tabela , sabolah manyabolah, antaro simudai jo simudaalai.


Syarat ka jadi hakim di limbago adat minangkabau, Tau jo undang nan ompek.


ADAT, SYARAK, UNDANG, SAROTO CUPAK.

Sifat dek hakim ado 5 parkaro.

1, Manarimo Dakwa.

2.Manarimo Jawab.

3.Manuntuk Sosi.

4. Manontukan lopa nan tatontu.

5. Mahukum sakato hakim, jatuah hukum batupang hakim,tasampai an hukum.


Kadi : 

Urang nan manjatuahkan hukum nan basifat bona.

Bona adolah ,

Sagalo yang datang dari. Alloh, Dari Nobi, Kato pusoko, jo Kato mufokat.

Bona tumbuah di Pangulu saroto urang minang nan mangaji Adat, ateh 4 Parkaro.

1,Dek pikia palito hati

2, Dek Tonang Ulu bicaro

3,Dek baribu aka jalan tasibak.

4, Dek Soba bona mandatang.

Bona dalam Diri Pangulu, atau urang minang, nomuah nyo  jauh.

 Jauh panggang dari api, dek 4 pakaro nan tajadi.

1, Dek takuk jo Malu 

tacoreng arang di koniang.

2,Dek kasiah jo Sayang, tibo di poruk kok indak kompihan, 

3,Dek puji jo sanjuang , utang budi babaok mati.

4,Dek labo jo rugi. Taimpik lidah.

Bonapun omuah ilang dek ,

1,Banyak Kato - kato. Indak sasuai kato daulu jo kamudian.

2, Karenah kato kato. Tiok lopa manganduang bunyi, tiok bunyi manyampai an mukosuk.

3.Di lengah kato - kato, Lain nan di ujuk lain nan sampai .

4.Basi manih kato kato.Sampaian nan BONA ,sungguahpun itu PAHIT.

Tabagi onam parkaro.

1.Adat

2, Cupak Ibadat

3, Cupak nan kewi

4, Cupak nan lazim.

5.Undang² nan balikih

6, Cupak nan balupak.

A. Tibo di Cupak Adat, tabagi tigo maana.

1, Cupak Adat nan Mutlak,  Pakaian, Sasuatu nan kito pakat ateh ZAT nan basifat , Sifat nyo ,Sifat nan 20.

2, Cupak Adat Mukayat, Pakaian, nan bapakai, Fardu manuruk Syarak, Tabagi 2 parkaro..

- Cupak Adat Taltazim ,barupo pakaian ibadat barupo Wirid nobi-nobi, Pamakaian Rukun Islam nan limo, Rukun iman nan onam

- Cupak adat muktamat : Pakaian nan kito pakai dalam kahidupan di Nagori nan sasuai jo MUFOKAT di Limbago nan batuang.

3, Cupak Adat mutaniak : Mamakai pakaian dari pado nan mukoruah,  Sampai pado nan horam yo nan di larang Adat jo syarak.


Pakaian nan di larang syarak jo adat tasobuk di Adat nan saratuh 

B, Tibo di Cupak Ibadat,  Pakaian Nan bapakai dalam Rangko Manyombah ALLOH SWT jo mangikuti Nobi Muhammad SAW..

C, Baa Cupak adat Nan Kewi.

Pakaian nan bapakai nan sasuai jo Mufokat Di limbago Pangulu nan ba IJTIHAD,  kato ² nyo kuek.

D, Cupak Adat Syarak nan lazim, Pakaian Hidup sahari hari nan sasuai Ijtihat Ulama , nan kato²nyo Totap.

E, Undang Undang Nan balikih, Pakaian nan bapakai , di ukua pado Asalnyo .

F, Cupak nan Balupak,  Basiang ateh nan tumbuah, Manimbang Ateh nan ado.

Tumbuah di Adat baindangi, tumbuah di syarak baliek an, tumbuah Di Undang ba Karisai, Tumbuah di cupak ba palingi.

bersambung...

Mancampak nan katigo.

Mancampak nan ka ompek

Mancampak nan kaduo 

ADAT DALAM KESEHARIAN.

PSIKOLOGI

Pituah ka nan mudo

ALUA PASOMBAHAN 

Martabat nan onam

NINIAK NAN BAROMPEK

Nan Ompek

8 SOBAB MAMBANGUN SOKO

FALSAFAH ADAT

ASAL TUAH

Tompek salah

LARANGAN NAN OMPEK

Cemo

SOMBAH ANDIKO.

PUCUAK TINGGI NAMPAK JAUAH.

TALI TIGO SAPILIN.

NAGORI KOTO BARU SIMALANGGANG.

wEB SITE NAGARI KOTO BARU SIMALANGGANG.

AHLUS SUNNAH WAL JAMAAH Dan bedanya dengan MUK TAZILAH


Penulis blog ini

Usaha Penulis.

SARAN PENULIS


Penulis ulang buku adat Koto Baru Simalanggang, yang di tulis di blog ini..


Terima kasih, Semoga bermanfaat

Wassalam .

Kembali ke GOOGLE.

 $$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$


https://www.google.com


Komentar

Postingan populer dari blog ini

Adat Nagori Koto Baru Simalanggang.

ADAT NAGORI KOTO BARU SIMALANGGANG / CAMPAK KA OMPEK