ADAT KOTO BARU SIMALANGGANG / CAMPAK NAN KATIGO

Ini adalah catatan ulang Siar Tuo Baraka suduk Sambilan Tobek Panjang , Anda dapat menghubungi kami lewat tombol berikut ini !:

Klik tombol ini !..


CAMPAK NAN KA TIGO.

Mancampak Tibo Ka Hulu.
Konailah anak udang-udang.
Apo Cupak dek Pangulu .
Iyolah Bakumain undang-undang .


UNDANG-UNDANG ,

iyonyo sasuatu nan manjadian takluk sasuatu padonyo, Nan basifat ateh Adat, syarak,Undang saroto Cupak.


Tibo di adat tabagi duo, Tapakai saroto Dipakai.
Tapakai bamukosuk indak basiasat jo basingajo, tumbuah nyo tumbuah sajo , Alam nan manontuan, Tibo di manusia mangecek ngecek, tibo di Ayam nyo mangukuak, saroto nan lainnyo.
Dipakai mukosuknyo , Kabiasaan nan basiasat jo basingajo.

Nan turun tamurun dari  Urang tuo nan daulu di luak nan tigo, Lareh nan duo, Ado ompek/4 parkaronyo.


1, ADAT NAN SABONA ADAT.
  Adat nan batarimo dari Nobi, sapanjang syarak nan bapakai, disitu di ambiak mano nan Syah jo bota. Ma nan Halal jo Haram, Ma nan Wajib saroto Sunnah , Di situ Diambiak FI'IL /fi,il Bunuah nan tigo.


Fi'il bunuah nan tigo adolah 


   a. Amat. b. Subah Amat , c. Khatak.
    Amat adolah bakalobiah an, nan bamakna , Basingajo mambunuah sasuatu jo barang nan galik mambunuah, 
    Subah Amat , Basingajo mambunuah jo barang nan indak biaso mambunuah.
      Khatak adolah Basingajo mambunuah jo sasuatu nan di miliki orang lain.
Dari Fi il nan tigo lahia namo luko nan sapuluah.nan balopa jo bahaso arab.


 1,Harisah, Mannguriah akan kulik
2,Daniah, Manitik an Darah.
3, Badiah ,Mangguriah akan dagiang.
4, Mutahhanah ,Manvabiak dagiang.

5, Samahah, Mancabiak kulik jo dagiang.

6, Manduhah, Mangguriah akan tulang

7,Hasyinah, Marusak tulang

8,Makmumah, Mamocah iyo akan Tulang.

9, Munakalah, Mannguriak akan Bonak, 

10, Damagah, Usaho bunuah nan sampai mangonai kapalo, 

Syah itu manyatoan samparononyo pakarajaan

Bota itu manyatoan indak sah karojo nan syah.

Halal sadoan na di buliah /dimerdekakan syarak .

Sunat nan bapahalo bilo makakuan.

Fardu,  Nan indak buliah tingga.

Tumbuah dakwa ateh tigo parkaro, 

1 Dek basosi

2 Dek Ikrar jonji nan babunyi.

3, Dek Laus.

Ateh kadaan nan tigo di ateh di Ambiak hukum nan 4 .

Hukum ilmu.

Hukum Baiyinah

Hukum Ijtihad.

Hukum Kurenah.

Tibo di hukum kurenah ,adolah hukum di buang sapanjang adat,(indak babao sailia samudiak, babiaan iduk co tunggua, indak basapo jo baimbau, indak bajonguak kok sakik, ondak didatangi kok barolek).

Itulah Adat nan batarimo dari Dt. Parpatiah nan Sabatang, Saroto Dt. Kuto Mangguangngan.


 Parjalanan adat nan Salapan : 

Inggirih mangorek kuku 

Kuku di korek jo sirauk.

Ka pangorek botuang Tuo.

Nagori ba ka ompek Suku.

Dalam Suku babilah Poruk

Tibo di kampuang ba nan tuo.

Ateh Rumah ba tungganai.

Itunyo adat nan ba pakai.

Adat nan babuhua sintak 

Syarak nan babuhua mati.

Pantang di turun naik an

Indak buliah di Tinggi rondahan

Kok di bubuk indak omuah mati.

Kok di anjak indaknyo ka layua.

Indak lipua dek ujan.

Indak lokang dek paneh.

Indakkan Lupo dek lah lamo.

Indak kan ragu dek lah banyak.

Adat bajalan di jalannyo bajalan sandirinyo.

Nan bajonjang naiyak batanggo turun.

Nan babarih jo balobeh

Nan batiru ba tuladani.

Nan ba Cupak jo bagantang.

Nan bapokok bagujalo.

Nan Banosa jo bapikiri.

Nan basifat kasifat Nyo.

Banamo adat nan salapan.

1.Tibo di bajonjang naik batanggo turun ,

Nan partamo iyolah jonjang  aturan  nan manuruk Ranji di poruk kampuang , sampai Ranji adat di  nagori. 

Iyo Bak andai kato bida.

Kamanakan barajo ka mamak 

Mamak barajo ka Pangulu 

Pangulu barajo ka kaompek suku.

Kaompek suku barajo kamufokat

Mufokat barajo ka Nan Bona.

Bona badiri sandirinyo.

Tibo di Tanggo bajalan adat dari ateh ka bawah , dari rajo (diluak nan tigo adolah ka4 suku) sampai ka kamanakan.

Bona talimpah ka mufokat.

Bona di ambiak ka4 suku

Bona manarintah sakalian  pangulu.

Bona di pakai kamanakan.

Bona bajalan sandirinyo.

 

2.Babarih jo balobeh.

Adat nan tumbuah di nagori, nagori nan salingkuang Adat, di korong nan malingka , di kampuang nan mamaga .

Nagori iyolah ronah  nan ba ka4 suku, nan ba balai bamusojik, nan ba pondam ba pakuburan, nan basosok bajurami nan bagalanggang batopian.

Kampuang iyolah limbago niniak mamak (pangulu), paga payuang katurunan, di luak nan tigo kampuang di buek dek ompek niniak,

 Niniak nan 9 (suku sambilan), nan onam (suku Caniago), nan limo (suku jambak), saroto nan ompek (suku makayu) , nan banamo suku ,suku baisi korong kampuang.

Nan korong iyolah  nan malinka salingka Suku nan di buek niniak nan barompek. 

Ma nyo Niniak nan barompek.

Suku Sambilan kampuang nyo iyolah Koto, Piliang, Tanjuang, Payoboda, Simabua , Sikumbang, Picancang, Guci / Sipisang Dalimo togak sorang.

Suku nan onam kampuangnyo iyolah ,

Bodi, caniago, Lubuak batang ,Sipanjang , Simagek /Singkuang, .

Suku nan Limo. Kampungnyo.

Jambak, Kutianyia, Pitopang ,Salo, Banuhampu.

Suku nan ompek Kampuangyo.

Bendang, ,Malayu, Kampai, Mandailiang.

Tibo di adat salingka Nagori Nagori Koto baru simalonggang, 

Ka ompek suku ba ambiak Jo tungku tigo sajorongan, Duo ganjia tigo gonok.

 (Dek duo kampuang nan ado buliah badirian  KA OMPEK SUKU ,di sobuk Pangulu Andiko ,ikolah adat salingka nagori, nagori Koto Baru Simalonggang) .



3.Baa nan Batiru batuladani.

Tumbuah di olek Jamu.

Kok manyaruduak samo bungkuak.

Kotu malomoek samo patah

Tibo di alua samo dituruk

Adat samo dipakai

Pakai maniru batuladani, 

Dek adat ba buhua sintak ,

Baa urang baa awak 

Caro badunia nan bapakai.

Godang Adat godang isinyo.

Ketek adat ketek isinyo.

Nyato adat tapakai nan  bajalan sandirinyo.



4, Tbo di bacupak jo bagantang.

Tumbuah balai jo BALERONG.

Tobik adat Di balai jo balerong, 

Adat di dakwa jo jawab.

Tibo di hukum jo mahukum.

Bapakai adat nan sapiak nan babilang , omeh nan babungka, nan sakundi kundi, nan satayia sacupak ulang aliang, na sakipeh longan baju, nan sapotiang tali bajak, godangnyo sakati limo puluah, diadat batando duo, tibo di undang batando satu, Tulak kato jo kabonaran , Tulak Ampun jo lopeh bodia.


5, Baa nan ba jikok bajugalo, iyolah adat nan manulak ka jugalo, manuang ka limbago,  syariat palu mamalu, Dunia baleh mambaleh, 

Kok imbau ba sauti, panggia ba mulia an, pintak babori , kondak baisi..

6, Adat banosa jo banazar.

Di tiliak ereang jo gendeng.

Mamandang baso jo basi

Maliek lobiah kurang

Manimbang mudorat jo manfaat.

Mangona awa jo akia.


7. Baa adat bapikia, adolah batolan mangko bajalan

Ba mufokat mangko ba kato.

Di sisik parik di timbang hukum

Hukum di timbang jo kato kato.

8.Baa adat bakondak.

Nyato adat ateh nan tumbuah.

Nyato pusoko ba engger an

Nyato iduk  dek sapokat nyawo jo tubuah.

Wajib dek utang babayia.

Sifat limbago dek mananti

Undang maisi kondak

Dilua sakik jo mati.

Dek alua ndak dapek indak

Dek cupak si talago ponuah

Gantang si marajo lelo

Bak kain silendang tubuah.

Indak ungkai salamonyo.

Tumbuah di cupak nan duo, di kato nan ompek, tumbuah di nagori nan tigo , tumbuah di Undang nan 4.

Tibo di cupak nan duo, Cupak usoli nan dipakai basamo samo di dalam nagori , sonang hati manusia mambueknyo. 

Cupak buatan, Cari iduk nan basapakati dalam limbago nan satongah hati manusia nan manyukoinyo.

Tibo di kato nan ompek .

KATO PISOKO , Iyolah kato nan talotak pado tompeknyo.

KATO MUFOKAT, Iyolah Kato nan balaku di nagori, di baok sarantau ilia jo mudiak.

KATO DAULU BATOPOK I.

Iyolah Pakarajan nan takarang ba patubuah, Nan tarangko di jadian nan tagambar ba sudahan.

Bak kato dolia 

Apobilo tibo hak , poi nan batil.

Tumbuah di nagori nan ompek

Iyo tumbuah di Taratak nan badusun.

Koto dalam nagori nan basuku suku.

Taratak iyolah Tompek nan taraso asiang, 

Dusun tompek maninjau jarak.

Koto Tompek nan balinduang an.

Nagori nan di lingkuang tompek suku suku tingga.ado nan di bawah poruk ado nan balain suku.


Manengok kito ka undang² nan ompek, 

1, Undang² Luhak.

Alam limbago na bapucuak, rantau barajo, luak ba pangulu ,Soko bajunjuang, pusoko balantak.


2,Undang² Nagori ,

 Barumah batanggo, Balumbuang ba rangkiang, balobuah batopian, bapondam bapakuburan, basawah jo baladang, basosok bajurami.

3. Undang² dlm nagori.


Salah concang mambori pampeh, salah bunuah mambori bangun, salah tariak mangumbalian, kabotulan malaluan, utang babayia piutang manarimo .Ghaib ba kalam Alloh Surang, di agiah sakutu di bolah sarikat, di bagi surang kok tak di agiah, asianyo dondam jo kasumat, suku kok tak di bolah indak baradat ba pusoko, sarikat kok tak di bagi tingga di sarikat sajo.


Undang duopuluah di bagi duo, 

Satu undang² duo boleh, 

nan lain unndang ² nan salapan.


4, Undang² nan duo puluah.

Undang nan salapan.

1. Tikam bunuah,padang badarah.

2. Samun sokah togak di bateh.

3,Upeh racun batabuang sayak.

4.Kicuah kicang budi marangkak , umbuak umbai budi marangkak.

5. Dago dagi mambori malu.

6.Maliang curi taluang dindiang.

7.Robuk rampeh di tongah koto

8.Sumbang salah laku parangai.


Undang² nan duo boleh.


1. Tatumbang takiak: 

aratinyo sorang urang ko indak dapek mailak dari tuduahan atau mangoku surang ateh pabuatannyo.

2. Tatando tabukti:

aratinyo alah basuo jojak atau tando baso urang ko lah nan ado di tompek tajadinyo kajahatan atau basuo bukti nan mamborekkan kapado sorang urang ko.

3, Tacancang tarageh:

aratinyo tampak bokeh barang nan punyo surang urang ko di tompek tajadinyo kajahatan atau di badannyo surang.

4, Taikek takobek: 

aratinyo urang ko taintai atau tasuo dek urang lain kutiko sodang babuek kajahatan

5. Talala takaja: aratinyo urang jaek ko ditomuan di tompek inyo mailak atau bisa tatangkok dek urang rami sasudah dikoja.

6. Taambek tatokok : 

aratinyo urang jaek ko bisa taambek dek urang rami salopeh dikopuang atau tapaso inyo ditangani di sobab malawan.

Undang-undang Anam nan Kudian

7. Basuriah bak siposan, bajojak bak bokiak:

aratinyo jojak urang ko ditomuan di tanah dan kok di toruh an maarah pado inyo.

8.Onggang lalu atah tajatuah: 

aratinyo urang ko ditomuan kutiko sodang barado di tompek kajadian kajahatan.

9.Condong mato urang banyak: 

aratinyo urang ko manarik parotian urang rami dek tingkah lakunyo.

10. Bajua bamurah-murah: aratinyo pabuatan jaek tacium dek manjau sasuatu nan aragonyo murah atau di bawah arago pasaran  dek sobab barasa dari tompek nan inyo punyo.

11. Bajalan bagageh-gageh: aratinyo urang ko dicurigai urang rami karano kutiko bajalan inyo tagageh-gageh dan indak wajar.

12.Dibaok pikek, dibaok langau: 

aratinyo urang ko dicurigai dek inyo galisah ilia-mudiak indak bakatantuan.


Sobab urang nan maisi NAGORI Manuruk  Adat.

1, Dek adat jo limbago.

2, Dek kitab jo Agamo

3.Dek harato bondo.

4. Dek parentah jo mamarentah.

5.Dek aka jo ulemu, saroto bicaro nan aluh.


Bakondak adat ka pusoko ,barisan cupak jo gantang, dalam koto jo nagori, Suni Sonyab dalam kampuang, murai tak bakicau, ayam tak bakukuak, Manusia indak bakato kato, ado duo tompek tumbuahnyo.

1, Tumbuah di Kamatian.

2, Tumbuah katiko anak kamanakan lahia.

Bak andai kato bida ,donga dek mamak bunyinyo :

 

Salamo iduk ateh dunia.

Tumbuah silang jo sangketo

Silang salisiah kok tak abih.

Dondam kasumat nan tak putuh.

Salamo musuah di adang

Sajojak sangketo tumbuah.

Hati nan somak² ragu.

Badan nan indak sonang diam.

Kok angan ka kiun sajo.

Ladang somak sawah tak manjadi.

Padi ampo dek paneh sataun.

Tagak dek ujan nan sahari

Malang ilang mujua nan tibo.

Galik di situ Elok tumbuah.

Badan mati di kanduang tanah

Badan iduk di kanduang bona.

Di tompuah ranjau nan tatahan.

Nak tabubuk jo ta bungka

Bia di rompak parik nan tatogak.

Naknyo runtuah adat jahiliyah di dalam kampuang, itulah kondak cinto Adat.


Kok Wali (Sumondo) Rajo di rumah tanggo.

Tibo di mamak rajo dalam kampuang. Ka4 suku rajo di nagori.

Kok borek samo di pikua .

Ringan samo di jinjiang.

Caro iduk urang kampuang dalam nagori nan baradat , Parotian adat Jo pusoko . 

Adat nan basandi sarak , sarak basondi kitabbullah .

Tibo Nan banyao di paliharo, 

Kok baitiak jo baayam iyo di dalam kampuang nan babanja.Bakambiang jo babiri²  iyo didalam solok jo baluka, 

Kok bakobau jo babantiang, iyo ka bukik kapadang longang, 

Tibo di padi kaditanam ,iyo ka boncah nan barayia,

Itulah  adat urang  kampuang di nagori.

Kok auh tompek manyosok.Kok polak tompek mandi.Baitu buek nan malingka.Ado adat nan bapakai.Kok siang batali toguah.Kok malam bakandang ruyuang.Kok lopeh bapanuruk.Baitu undang²nyo , baitu adat pisokonyo.



PANTANGAN ADAT JO PISOKO.

Tagak dek cupak jo gantang dalam nagori.

Ado 3 parkaronyo.

1. Baitiak jo baayam di musim mamboniah jo mananam.

2, Bakambiang jo babiri² dalam kampuang nan babanja.

3.Taronak kobau jo bantiang nan balopeh malam.

Kalau di pakai nan bak itu.

Porak nan indak bapaga.Kamanyumpah tanaman nan lah tumbuah.Kusuk marak dalam kampuang.Joriah payah rugi nan tasuo.Aka panjang pangobek badan,Kampuang ancua kato binaso.Alamat nagori ka Andam karam.


MARUSAK ADAT JO PISOKO.

Ado tigo parkaronyo.

1, Babonak ka ampu kaki, Batoreh ka ujuang dahan, Ma mi'ilkan bantah jo kalahi.

2, Banyak badondam jo bakasumat, ba musuah dalam salimuk. Basangketo dalam batin, Iduk bak di kaki lago ayam.

3.Kuek batongka jo bacaran.indak kurang jo sanjato tajam.

Kok tapakai nan bak itu, Suko nan lia pado nan jinak , Onggan nan borek nak nyo ringan ,Alamat karojo takkan manjadi.



ADAT NAN TARADAT.

Tobik di angan jo parasaan masiang², Pa auh jo palapa.palolok jo pan jago, Parindu jo paringin, paibo jo parusuah pangasiah jo panyayang.

Tobik dek kato mufokat ,Di mano batang taguliang di situ cindawan tumbuah.Dima sumua di gali di situ ayia di sauak.Dimano tanah di pijak disitu langik di jujuang.

DIMANO NAGORI BAUNI DI SITU ADAT DIPAKAI.


ADAT NAN BAPAKAI di olek dalam nagori.

Tumbuah adat dek olek mambangun soko. Nan talipek nan tataruah.

Tumbuah dimandirian rumah godang nan batiang panjang Simarajo lelo.

Tumbuah di olek Manyuntiang anak daro.saroto turun mandi.

Tumbuah di olek urang mati.

ITULAH ADAT NAN BABUHUA SINTAK.


Nan buliah di turun naiak an. Nan buliah di tinggi rondah an, Walau di bubuk indak ka mati, Di anjak indak nyo layua. Bapakai pulo adat baputusan surek, adat mati ba angan-angan.Haroto pambawo babaliak pulang,Haroto Dopok an tingga di sanan, Cari baduo babolah pinang, Bolah pinang sido panarun, bolah alai batumpu Tapak.

PANGGIA MAMANGGIA OLEK DALAM ADAT.

Tigo parkaronyo.

1. Panggilan olek LAMBANG UREK.

Tumbuah di nagori nan barajo.Di imbau ilia mudiak, di panggia kiri kanan,Imbau SISIAK Palopah an , Panggia rambah paku an, Longkok rukun jo syoratnyo.longkok carano jo isinyo, Ciek indak buliah tingga, banamo olek nan SAGONTA TUBUAH, SALOTUH BODIA.

2. ,Panggilan olek bakabuang batang. Tumbuah Sakato duo kato, sadusun duo dusun, diimbau ilia jo mudiak , di panggia kiri jo kanan banamo OLEK SALEMBAI ANAK, SABATANG TONGGO.

3.Panggilan olek Gonteh pucuak, Tumbuah di umpuak duo umpuak, sa jorong duo jorong.Di cari sado nan di alua di imbau sado nan patuk, banamo OLEK SACAMPAK JALO.


Mamakai nan sarunciang runciang nyo AdatAdo tigo parkaronyo.

1.Kendang bapakai.

Mupokat nan baulang ulang.

2. Lotiah barunuk.

Haroto nan bajago

3.Kuadai mananti.


Kain jajak an tigo parkaro.

PANCARIAN ADAT JO SYARAK.

1. ADAT CINCANG TINDIAK.

Nak mulia baserakan boreh jo padi, nak Tuah baserak omeh jo perak.

2.ADAT MAJO LELO.Tumbuah di khatib nayiak mimba, tumbuah di Pangulu nayiak Nobat.

3, ADAT SIRIAH BAKARANG.

Tumbuah di manogak an rumah godang nan batiang panjang si marajo lelo. Saroto tibo di anak ba pangkeh Gombak.


Ramilah balai Jo galanggang rami dek si anak  juaro, Nan pandai maukua Samo panjang, kok mambilai Samo loweh, kok manggonti Samo borek, kok maagiah Samo banyak. Tau di angin turun naik, kok bakato kato imanat, Tibo di  Nagori kok kurang Salosai koruah ka nanjonihi, kusuk ka manyalisai,  Bicaro pulang ka Pangulu. 

Baa nan Pangulu.

Pangulu sa undang undang, urang Tuo sabuah Hukum, diliek cupak nan duo, di pandang kato nan ompek, Di lahia kok tabasuo, di batin kok lai dapek.

Sekian terima kasih Semoga bermanfaat.

Campak nan ka ompek.

Mancampak nan kaduo 

Mancampak nan katigo

Mancampak nan ka ompek

ADAT DALAM KESEHARIAN.

PSIKOLOGI

Pituah ka nan mudo

ALUA PASOMBAHAN 

Martabat nan onam

NINIAK NAN BAROMPEK

Nan Ompek

8 SOBAB MAMBANGUN SOKO

FALSAFAH ADAT

ASAL TUAH

Tompek salah

LARANGAN NAN OMPEK

Cemo

SOMBAH ANDIKO.

PUCUAK TINGGI NAMPAK JAUAH.

TALI TIGO SAPILIN.

NAGORI KOTO BARU SIMALANGGANG.

wEB SITE NAGARI KOTO BARU SIMALANGGANG.

AHLUS SUNNAH WAL JAMAAH Dan bedanya dengan MUK TAZILAH


Penulis blog ini

Usaha Penulis.

SARAN PENULIS


Penulis blog ini .


Kembali ke google.

WASSALAM

=========================


Komentar

Postingan populer dari blog ini

Adat Nagori Koto Baru Simalanggang.

ADAT NAGORI KOTO BARU SIMALANGGANG / CAMPAK KA OMPEK

ADAT NAGORI KOTO BARU SIMALANGGANG , CAMPAK NAN KA DUO